Otvaranje Puškarnice

Ipolit Monden (1811 - 1900)
Ipolit Monden (1811 - 1900)

Prvobitna ideja o podizanju fabrike pušaka se nije ostvarila, ali je osnovano odeljenje Puškarnice koje je i pravno ustanovljeno 1860. godine. Svoj rad je baziralo na popravkama i prepravkama pušaka (vitrina 4) i izradi puščanih delova sve do 1928. godine, kada je podignuta moderna fabrika pušaka po belgijskoj licenci.

Prva značajna prepravka pušaka desila se šezdesetih godina 19. veka i tada su kremenjače prepravljane na kapislare, a glatke puščane cevi su olučene (pano 7). Odobrena su sredstva za mašine i vrlo brzo su skoro sve kremenjače u Srbiji prepravljene na kapislare. Najpoznatiji stručnjak za puške tog vremena bio je Mihailo Cvejić, kontrolor puškarnice. Januara 1856. godine u fabriku je uvedeno kontrolisanje, pregled i žigosanje proizvedenih predmeta na inicijativu upravnika Topolivnice Petra Protića (pano 7).

U toku 1860. godine doneta su dva pravna akta: Uredba o državnoj oružnici i Uredba o državnom glavnom vojnom arsenalu u Kragujevcu. Ova dva vojna objekta su bila pod Glavnom vojnom upravom, sa sedištem u Kragujevcu (vitrina 6). Kragujevačka fabrika je dobila naziv Oružnica. Do objedinjavanja svih vojnih objekata u Kragujevcu i Srbiji dolazi 1862. godine na predlog tadašnjeg ministra vojnog Ipolita Mondena (vitrina 5) i osniva se jedinstvena Artiljerijska uprava.

Druga prepravka pušaka se odvila sedamde- setih godina, kada je odobren kredit za prepravku spredpunećih pušaka na ostraguše Grinovog sistema (pano 10, vitrina 7). Istovremeno, stare puške su prerađene na ostraguše Pibodijevog sistema (pano 11). Tako se prva klasa narodne vojske i sva stajaća vojska naoružala ostragušama. Prepravka La Hitte – ovih izolučenih topova na moderne ostragane se desila tek 1886. godine.

Na Preobraženjskoj skupštini 1861. godine doneta je Uredba o narodnoj vojsci, koja dobija zadatak da služi interesima nacionalnog oslobođenja. Država je preuzela obavezu da vojnike snadbe puškama i municijom. Nabavljene puške je bilo teško transportovati do Kragujevca na preradu. Spredpuneći izolučeni topovi francuskog sistema La Hitte radili su se u Kragujevcu, počev od 1863. godine (pano 8). Šezdesete godine je obeležila izrada teških vatrenih oružja, prepravljanje kremenjača, kao i izrada municije.

Odluka o Ustrojstvu Upraviteljstva oružnice u Kragujevcu
Odluka o Ustrojstvu Upraviteljstva oružnice u Kragujevcu
blaznavac
Milivoje Petrović Blaznavac (1824 - 1873)
Oružje prepravljano u VTZ 60-tih godina 19. veka
Oružje prepravljano u VTZ 60-tih godina 19. veka
Oružje prepravljano u VTZ 70-tih godina 19. veka
Oružje prepravljano u VTZ 70-tih godina 19. veka